கருத்து: மூன்று ஆண்டுகள், இடிபாடுகள், ஆலிவ் அறுவடை — காசா கற்றுத் தரும் கசப்பான பாடம்
காசாவில் பெரும்பாலான கட்டடங்கள் சேதம்; மேற்குக் கரையில் ஆலிவ் அறுவடையாளர்கள் மீது தாக்குதல். போர் நிறுத்தம் என்ற சொல், வாழ்வு திரும்பாவிட்டால் வெறும் சொல்தான்.
மூன்று ஆண்டுகளுக்கு முன் தொடங்கிய போரின் நினைவு நாள், இரு பக்கங்களிலும் துக்கமாகவே வந்தது. ஒருபுறம் தாக்குதலில் உயிரிழந்தவர்களுக்கான நினைவு; மறுபுறம் இடிபாடுகளுக்கு நடுவே வாழும் காசா மக்கள். செயற்கைக்கோள் படங்கள் காட்டும் காட்சி கடுமையானது: பெரும்பாலான கட்டடங்கள் சேதமடைந்தோ அழிந்தோ கிடக்கின்றன, முழு குடியிருப்புகளும் வாழ முடியாத நிலையில் உள்ளன என்று அறிக்கைகள் கூறுகின்றன.
எண்கள் பெரிது; எண்களுக்குப் பின்னால் உள்ள வாழ்வு இன்னும் பெரிது. வீடு இல்லை, பள்ளி இல்லை, மருத்துவமனை முழுமையாக இல்லை, வேலை இல்லை — ஆனால் வாழ்க்கை தொடர வேண்டிய கட்டாயம் மட்டும் உள்ளது. போர் நிறுத்தம் என்ற சொல் அறிவிக்கப்பட்டாலும், உதவி செல்வதில் தடை, பசி நெருக்கடி, மீண்டும் மீண்டும் இடம்பெயர்வு ஆகியவை தொடர்ந்தால், அந்தச் சொல் காகிதத்தில் மட்டுமே நிற்கும். மேற்குக் கரையில் ஆலிவ் அறுவடைக் காலத்தில் விவசாயிகள் மீது நடந்த தாக்குதல்கள் பற்றிய செய்திகள், வன்முறை ஒரு பகுதியில் நின்றாலும் மற்றொரு பகுதியில் வேறு வடிவில் தொடர்கிறது என்பதையே காட்டுகின்றன.
இங்கே கேள்வி யார் முதலில் தவறு செய்தார் என்ற பழைய விவாதம் மட்டுமல்ல. கேள்வி இதுதான்: பொதுமக்களின் வாழ்வை நசுக்கும் அதிகாரப் பயன்பாட்டுக்குப் பொறுப்பு யார்? விசாரணை இல்லாமல், பொறுப்பு இல்லாமல், மறுகட்டமைப்பு இல்லாமல் கடந்து செல்லும் ஒவ்வொரு ஆண்டும், அடுத்த தலைமுறைக்கு வெறுப்பை மட்டுமே விதைக்கும். நீதி என்பது வெற்றியாளரின் உரை அல்ல; தோற்றவரின் வீடு மீண்டும் கட்டப்படுவதில் தொடங்கும் செயல்.
திராவிட இயக்கம் எங்களுக்குக் கற்றுத் தந்தது ஒன்றுதான்: அதிகாரம் மனிதனை அடக்க அல்ல, மனிதன் தலைநிமிர்ந்து வாழ. காசாவின் இடிபாடுகளைப் பார்க்கும் போது, அந்தப் பாடம் உலகளாவியது என்பது தெளிவாகிறது. துக்க நாள் முடிந்துவிடும்; ஆனால் கூடாரத்தில் வாழும் குழந்தையின் நாள் முடியாது. அந்தக் குழந்தைக்குப் பள்ளி, உணவு, வீடு திரும்பும் வரை, எந்த அறிவிப்பும் முழுமை பெறாது.